Русиньскый ректор Петербурзькой універзіты

І міджі Русинами є много такых, котры ся прославили у світі, заслужыли ся о розвиток наукы, освіты, і далшых дісціплін а зато собі їх честують. Нажаль, много раз о них не знають тоты, з котрых вышли. Минать 245 років од народжіня Михаила Балудяньского, Русина, першого ректора Петербурзькой універзіты.
-

Народив ся Михаил Балудяньскый у Вышній Олшаві. Подля дакотрых жрідел тому было дня 26. септембра 1769, іншы пишуть 29. септембра. Быв економом, педаґоґом і політічным діятельом карпаторусиньского походжіня.
-
По закінчіню філозофії на академії в Кошыцях штудовав право на унівезіті у Відні. Докторьом права ся став в 1779 році. На його світогляд впливали ідеї Французькой револуції. У своїх професійных поглядах Балудяньскый быв наслідовательом знамого анґліцького економа Адама Сміта. Быв членом якобиньской орґанізації в Угорьску, котра мала назву „Товариство свободы і рівности“, але по тім, што власти забороноили існованю той орґанізації, быв примушеный одыйти із Будапешта. Зачав передавати право і у 1802 році ся став деканом правницькой факулты в угорьскім місті Надьварад, сучасна Орадеа в Румунії.
-
Пізніше, по рекомендації Івана Орлая, царьска Росія закликала Балудяньского робити в Російской імперії. На основі повіріня царя Александра І. став ся выховательом його молодшого брата Миколая І., по смерти Александра наслідника трону. Пак зачав учіти як професор політічной економії Санкт-Петербурзького педаґоґічного інштітуту. Кідь ся школа реформовала і выникла Санкт-Петербурзька універзіта, Балудяньскый ся в році 1819 став першым ректором той універзіты. На тій функції заслужыв ся о демократізацію навчальной сістемы, котра ґарантовала право на освіту і підданым. За його веджіня універзіта здобыла реноме центру научного і културного жывота головного міста Росії.
-
Балудяньскый давав много пропозіцій, котры дотуляли ся реформы російской фінанчной сістемы. Тоты пропозіції были зроблены подля теорій Адама Сміта. Сполупрацовав і на новім кодексі законів Російской імперії. Приготовльовав і першый навчальный проґрам про будучіх судців і быв на дакілько діпломатічных місіях. За вшыткы тоты його заслугы быв веце рез нагородженый орденами імперії і у 1840 році быв призначеный сенатором.
-
Балудяньскый по собі зохабив і велику літературну дідовизну. Многы його лекції і роботы были цензурованы і пошырьовали ся в рукописах. Треба спомянути наприклад колекцію лекцій під назвов „Сістема Михаила Балудяньского“. В тій роботі сформуловав концепцію розвитку Росії, котрой головным пунктом была намага о зрушіня невольницьтва.
Напрік тому, же Михаил Балудяньскый підтримовав рух народного возроджіня славяньскый народів в Австрійо-Угорьской імперії, нарозділ од іншых Русинів утримовав лем спорадичны контакты з отцюзинов. Хоць не зробив нич в одношіню з народным возроджіньом Русинів, його заслугы в науці, освіті і законах Росії суть предметом гордости Русинів. Є му присвяченых дакілько науковых досліджінь і його мено є прикладом успішной карьєры чоловіка, котрый походив із русиньского народа.
-
Умер Михаил Балудяньскый 3. апріля 1847 р. Його буста находить ся міджі великанами наукы в Актовім салі Петербурзькой державной універзіты. В 2010 році му почас навщівы делеґації Міністерства културы Словацькой републікы, одкрыли в будові універзіты в Петербурзі памятну таблу.
-
Петро Медвідь

Zdieľať na Facebooku

Русиньска бісїда - Чет

Русиньска бісїда - Чет

Та што або як?

Drabinka - najkrajšie ľudovky z východu

Здружіня інтеліґенції Русинів Словеньска

Радіо про вшыткых Русинів

Лемківске інтернетове радіо

Вікіпедія в русиньскім языку

Вікіпедія в русиньскім языку

У русиньскій верзії є теперь 2837 статей.

Писаня русиньсков азбуков

Камаратьскы сторінкы

Академія русиньской културы в СР

Rusínsky festival Svidník

Ľudová hudba Ondreja Kandráča

Portál slovenskej ľudovej hudby, Internetový obchod s ľudovou hudbou, vydavateľstvo VideoRohal

ZIRS – sekcia molodi.Rusiny

kaviareň a knihkupectvo

Farnosť Stropkov-Bokša

Rusnaci u Panoniji

Ruska Tube

Rusíni.cz - rusínská iniciativa v ČR

Společnost přátel Podkarpatské Rusi

Выберте собі языкову мутацію

Dneska je sereda

19. september 2018


Юліаньскый календарь:

7. cептéмбер 2018

Мапа реґістрованых хоснователїв Holosy.sk

Писаня документів по русиньскы з Openoffice

Писаня русиньсков кіріліцёв в сістемі Windows 7

Як модіфіковати Firefox, жебы контролёвав русиньскый правопис

Posl´idn´i komentar´i

Баннер про вашы сторінкы

Будеме рады як Голосы спропаґуєте на вашых сторінках через рекламный баннер.

Комунітный портал карпатьскых Русинів

Як бы сьте хотїли вычеряти банеры, контактуйте нас.