Warning: Table './petrios/accesslog' is marked as crashed and last (automatic?) repair failed query: SELECT uid, timestamp FROM accesslog WHERE (path = 'node/2000' OR uid > 0) AND sid = 'a7851b92007af9cb9484f0a048f2564e' ORDER BY timestamp DESC LIMIT 0, 1 in /mnt/data/accounts/p/petrios/data/www/holosy/includes/database.mysqli.inc on line 128
Nižňokomarnickyj šyndľar', kamiňjar' i kovaľ – Petro Jurčišyn Potišňak – čestnyj Rusnak i gazda | Holosy

Nižňokomarnickyj šyndľar', kamiňjar' i kovaľ – Petro Jurčišyn Potišňak – čestnyj Rusnak i gazda

V našim karpatskim kraju bylo mnoho dobrych gazdiv midži našyma ďidami i praďidami. Jednym z nich, kotroho vam teper choču pripomjanuti byv i Petro Jurčišyn  zvanyj Potišňak. Petro ša narodiv  h roci 1896, ch seľi Nižňij Komarnik. Joho rodina mala spočatku chyžu na “Fundušoch“, teper pid ližarskym vlekom. Hjedno  zos ženov Paraskov mali šim ďiti, z kotrych dvoje hmerlo. Od času pervoj vojny švitovoj, koli veľo chlopiv z našoho kraju pišlo do Ameriky, byv Petro dva raz h Americi, de robiv h majnoch, žeby zarobiv dajaky hrošy pro svoju rodinu. Pokoriv nelem robotu h Americkych majnoch no i robotu h Rus'ku, jak sluha. Tam pereživ i strašny chviľi pri napaďi ruskych vovkiv. Petro Jurčišyn Potišňak, jak i druhy seľane  perežyv dvi švitovy vojny, terpiv bidu, što ho zrobilo zeliznym, tverdym i sposibnym do choc'jakoj roboty.

Petro – čestnyj Rusnak i gazda

Rusinske usvidomľiňa bylo i dakoli. Pamjatam z rozpovidaňa, jak za Českosloveňskoj republiky do Komarnika prišov sloveňskyj učiteľ, ci učiteľka, žeby učili komarnicky ďiti po sloveňsky. Čestny, usvidomleny komarnicky gazdove jak Fec'o Derc'o, ci naš Petro Jurčišyn Potišňak i inšy, pišli protestuvati na učiteľskyj urjad do Užhorodu, de vyprosili svoje pravo na školuvaňa ďiti v rusnac'ko-ruskim jazyku.

Gazduvaňa. Dakoli gazduvav každyj, jak nechoťiv hmerti z holodu. Petro byv v Nižňim Komarniku velikyj gazda, bo nakupiv zemľi i ľis za hrošy z Ameriky. Robota na gazdivstvi byla od noči do noči. Petro trimav  pjať korov, dva koňi, dva byky, pac'ata, kroľi, kurky .... . Šino ša kosilo, zerno ša molotilo, chodilo ša na pole z chudobov. Kid ša teper človek posmotrit na Komarnickyj chotar', pride mu na myseľ tiko to bylo zemeľ a šytky ich ľude obrobili svojima rukami a i zdravy byli.

Petro byv chlopom gazdivskoj dumky, nigda neišov po dvori naporožňo, se sobi rozdumav na misci, što mat sprjatati, ci dryva abo vody do chyžy hnesti, ci šmiťa vynesti itd. Vece času bylo lem h zimi a chtodi chlopi i Petro chodili do ľisa, voziti kľocy na fabryku do Poľan. Kolo toho šytkoho gazdove stihli i iti ša moliti do cer'kvi. Petro h nediľu popoludni čitav i Šate pis'mo.

Petro  - šyndľar'

Šyndľi ša h nas robili už oddavna pro Makovic'koho pana, ale pak i pro cerkvi i chyžy ľudi. Posľidňim šyndľarjom ch kraju pid Dukľov byv pravi Petro Jurčišyn Potišňak, kotryj 60 rokiv robiv šyndľi. O šyndľarskij roboťi sam rozpovidav:
Šyndľi zme radi robili, bo dobri ša za nich platilo. Na šyndľi ša vyberali lem jaľici z hruboho ľisa, nigda ne samuľi z rubani. Vyberati ruči stromy zme chodili iši pered Ristvom, koli začali morozy, ale iši nešmili „pukati od zimy derevjany rohy na chyžoch“. Durkaňom sokyrkov na jaľicju ša znalo ci je dobra na šyndľi. Mušilo ša dobri ozyvati – ani hluchyj zvuk ani micno zvoniti. Najľipšy jaľici na šyndľi byli toty, što rosli jak dvojaky od zemľi. Mušili mati šuvnyj, hustyj verch a tonky konariky. Od pňaka až po verch mušili byti rivnako hruby, bez guzoch. Verch jaľici nešmiv byti  dovšyj jak tretina ciloho stroma. Jaľica mala byti hruba kolo 40 – 50 cantimetriv. Vybrany jaľici ša značili zarubaňom do skory. Jaľici zme rubali lem na vysokim šnihu, žeby ša nepolamali. Jaľica ša cila privezla domiv na sankoch. Na pňaku ša iši zazeralo, ci strim jednak ris – kruhy mali byti jednaky, ani ne husty, ani ne ridky. Doma ša jaľicja rozrizala na štyri metrovy kľocy. Toty ša pak zochabili h bojisku paru dni, žeby ša voda h derevi rozmerzla. Ch piv februara, koli už byla rjadna zima, ša robili šyndľi. Na počatok ša rozrizali jalovy kľocy na kľocky na dovžku šyndľiv i poškipali ša na jednako hruby škipky, kotry byli hrubšy jak hotovy šyndľi. Porychtuvany škipky ša obrobili  "na koži" de ša chpinali nazdovž i napiperek. Toto ša robilo z ostrym obiručnym nožom – nahladko ša obrobiv vrch šyndľa, tak žeby ľivyj dovšyj bik, byl uzkyj jak vistrja na nožyku. Do pravoho boka ša nožom – šyndľakom vyrizav žolobok, de ša zasuvav daľšyj šyndeľ. Pres zimu ša z ľisa vybralo lem 8 – 1 0 jaľic', taže h ľiši nebylo ani poznati. Z piv druha kubikovoj jaľici ša dalo zrobiti až tišač šyndľiv. Jeden šyndľar' zrobiv pres deň 200 až 250 šyndľiv. Jak zme robili dvoje, robota skirše išla a zrobili zme i 600 šyndľiv pre deň. Hotovy šyndľi ša viazali do kopok po dvacet. Vozili ša do Svidnika žydovi, a tot ich pak prodavav dale. Paru rokiv pered peršov vojnov ša šyndľi prodavali i do Poľska. Dakoli ša na šyndľoch dalo zarobiti oveľo vece jak na gazdivstvi. Pamjatam, že raz zme na probu zrubali i hrubu jaľicju – dvojak. Mala vyše 25 kubikiv (– m3) a zrobili zme z ňoj 21 tišač šyndľiv...

Petro - kamiňjar' – mlincjar'  i kovaľ

Žeby zabezpečity chľib na rodinnyj stil i nasytiti holodny ďiti ša Petro jav i do roboty z kamiňom i do vyroby mlinciv na zerno nelem pro sebe ale i pro druhych ľudi. Na uboči nad potokom nad našym selom sobi se vyhľadnuv kamiňa, kotry byli valušny do obrobiňa dolotom i micnov rukov i nekršyli ša bars. Jeden kamin - verchňij, pak obrobiv do koľička a ch serediňi zrobiv ďiru na nasypuvaňa zerna i zeľiznu ručku na kručiňa. Verchy kamiňa, de ša mololo zerno, byli obrobeny jak gľans-papir', žeby byla muka nadribno zmolota. I spidňij kamin byv takyj, lem pres ďiry. Osadiv ša do vydlabanoj derevjanoj konštrukciji, kotra mala ďiru na vysypuvaňa zmolotoj muky i podakotra i labky, na kotrych mlinec' stojav.
Každyj dobryj gazda mav koňi, s kotryma gazduvav na poľi i h ľiši. Koňi, kotry ťažko robili, treba bylo kovati. Petrovi nebyla čudža ani robota z molotkom i ohňom. Zabezpečiv sobi vyhňu i davaj do kovaňa. Gazdivskyj rozum ho viv  tak, žeby mav sposib ch každij roboťi i kolo kovaňa koni. Nasampered sobi prihotoviv valušne zelizo i rozpaliv ohen h vyhňi. Za tot čas poobzerav koňovi kopyto i vytorhnuv staru pidkovu, pak kovaľskym nožom orizav kopyto. H ohňu vykovav pidkovu, abo už mav prihotovlenu, lem priložyv rozpalenu na kopyto ci i jak sidit. Kopyto iši orizav, h ohňu pripasuvav tvar pidkovy i gir' i pribiv hranytyma kľincjami. Petro kovav nelem koňi, ale kovav i lemešy na pluch, zuby borin, sokyry itd.

Na samim verchu na fotki: Petro Jurčišyn Potišňak i joho rodina.

Na samim spoďi na fotki: Mlynec na zerno, kotryj vyrobiv Petro Jurčišyn Potišňak.

šumňi, lem tak dale!

šumňi, lem tak dale! Party

zabyv jem dopisati, ze clanok

zabyv jem dopisati, ze clanok je pisanyj "bišidov sela Nižňij Komarnik", choc tam je paru slov inakšych, bo napisany slova Petra Juršišyna jak rozpovidat o syndlarskij roboti jem mav lem na papirju a to slovenskyj zapis joho bišidy... Party

Zdieľať na Facebooku

Русиньска бісїда - Чет

Русиньска бісїда - Чет

Та што або як?

Drabinka - najkrajšie ľudovky z východu

Здружіня інтеліґенції Русинів Словеньска

Радіо про вшыткых Русинів

Лемківске інтернетове радіо

Вікіпедія в русиньскім языку

Вікіпедія в русиньскім языку

У русиньскій верзії є теперь 2837 статей.

Писаня русиньсков азбуков

Камаратьскы сторінкы

Академія русиньской културы в СР

Rusínsky festival Svidník

Ľudová hudba Ondreja Kandráča

Portál slovenskej ľudovej hudby, Internetový obchod s ľudovou hudbou, vydavateľstvo VideoRohal

ZIRS – sekcia molodi.Rusiny

kaviareň a knihkupectvo

Farnosť Stropkov-Bokša

Rusnaci u Panoniji

Ruska Tube

Rusíni.cz - rusínská iniciativa v ČR

Společnost přátel Podkarpatské Rusi

Выберте собі языкову мутацію

Dneska je ponediľok

26. august 2019


Юліаньскый календарь:

13. áвґуст 2019

Мапа реґістрованых хоснователїв Holosy.sk

Писаня документів по русиньскы з Openoffice

Писаня русиньсков кіріліцёв в сістемі Windows 7

Як модіфіковати Firefox, жебы контролёвав русиньскый правопис

Posl´idn´i komentar´i

Баннер про вашы сторінкы

Будеме рады як Голосы спропаґуєте на вашых сторінках через рекламный баннер.

Комунітный портал карпатьскых Русинів

Як бы сьте хотїли вычеряти банеры, контактуйте нас.