Быв ту і про Русинів

Днесь пришла смутна вість. У віку 90 років умер Йоан Гірка. Бызначна особность ґрекокатолицькой церькви другой половины 20-го і зачатку 21-го столітя, довгорічный адміністратор а пізніше єпарха Ґрекокатолицькой пряшівской єпархії. Ні, не буду бісідовати о вшыткых датумах, де, коли, што в жывоті зажыв, што зробив. А не буду говорити ани з боку тых, котры го крітіковали за словакізацію Ґрекокатолицькой церькви, значіть тых, што звыкли бісідовати, же барз не підтримовав Русинів. Днесь хочу заспоминати на владыку Йоана так, як єм го знав я.
-

Памятам собі, же кідь єм быв іщі мала дітина, было то в часі комунізму, якраз він быв особа, котра ня в церькви все барз заінтересовала. Была то така дітяча допытливость, бо нияк раз єм не міг поняти, чом кідь служыть, має різы такы самы як вшыткы священици, лемже він має на голові іщі і мітру. Все ня то якымсь способом фасціновало. Кідь єм ся просив мамы, чом має мітру а іншы священици єй не мають, повіла мі, же то є отець ордінарь, та зато. Тому єм самособов не розумів ани тілько. Не є то але єдине, што собі памятам.
-
Напрік вшыткому, напрік тому, же уможнив хоснованя словацькых тлумачінь церьковных боголужінь і сам брав на них і участь, памятам собі, же в церькви в Пряшові ся все веце служыло церьковнославяньскы. Свята, як Пасха або Рождество, не існує в моїх споминах іншак, як церьковнославяньскы. А нелем то. Владыка быв остатній пряшівскый єпарха, котрый так в часі свят, як і почас цілого рока на недільных літурґіях о десятій годині, проповідав по русиньскы. А памятам собі то барз добрі, бо тот язык, втогды язык без мена, о котрім ся говорило лем то, же то „по нашому“, єм не міг слухати ниґде інде, лем дома, міджі родинов або родинныма приятелями а в церькви – вдяка ньому. Быв то остатній єпарха, котрый ся русиньскым языком знав приговорити віруючім на русиньскых одпустовых місцях. Самособов, і кідь ся часы зміняли і владыка в Пряшові перестав проповідати по нашому, на русиньскых одпустах але нє, знам, же кідь ся чоловік ку ньому приговорив „по нашому“, і він зачав бісідовати по русиньскы.
-
Напосліды тому так было думам перед 4-ма роками. В нашій парафії, в єдній із частей Пряшова, сьме вырішыли, же будеме ходити колядовати по русиньскы. Же такым способом принесеме тым, котры о то будуть мати інтерес, холем кущок нашых традіцій, може кущок спомин на домів. По трьох, або штирьох роках сьме собі повіли, же бы было шумне іти заколядовати і владыкови, котрый в тім часі вже быв емерітным єпархом. Вшытко сьме доїднали і владыку сьме несподівали. Не пустив нас такой гет. Зістав з нами може пів годины бісідовати а бісідовав з нами, Русинами, по русиньскы.
-
Не треба забывати ани на далшы факты. Владыка Йоан дозволив выдати такой зачатком 90-тых років Малый ґрекокатолицькый катехізм про русиньскы діти од отця Франтішка Крайняка. Хоць може хтось повісти, же по довгшім часі, але быв то якраз він, хто дозволив хосновати русиньскы євангелії, ці апостолы і дало бы ся в тім продовжовати.
-
Роль владыкы Йоана в історії Ґрекокатолицькой церькви будуть за даякы рокы бадати учены, церьковны і світьскы історіци. Не є то задача про мене а не є то ани задача, на котру є теперь час. Але без огляду на то, што пізніше напишуть історіци, нич чоловіку не овпливнить особны скушености, спомины і нич то не змінить на фактах, котры суть нам знаны вже днесь. І кідь ся вертам ку тому, што єм холем в короткости теперь написав о владыкови Йоанови, знам, же умер владыка, котрый ту знав досправды быти і про Русинів.
-
Петро Медвідь, Пряшів
(Статя написана як коментарь „Вступне до контроли“ лемківского радіа лем.фм)

то як з вами побісїдовав є

то як з вами побісїдовав є цїлком дашто друге як націонална політіка церькви. А словакізація была часто аґресівна і груба праві тогды як на єй чолї стояв єпіскоп Гірка!

Zdieľať na Facebooku

Русиньска бісїда - Чет

Русиньска бісїда - Чет

Та што або як?

Drabinka - najkrajšie ľudovky z východu

Здружіня інтеліґенції Русинів Словеньска

Радіо про вшыткых Русинів

Лемківске інтернетове радіо

Вікіпедія в русиньскім языку

Вікіпедія в русиньскім языку

У русиньскій верзії є теперь 2837 статей.

Писаня русиньсков азбуков

Камаратьскы сторінкы

Академія русиньской културы в СР

Rusínsky festival Svidník

Ľudová hudba Ondreja Kandráča

Portál slovenskej ľudovej hudby, Internetový obchod s ľudovou hudbou, vydavateľstvo VideoRohal

ZIRS – sekcia molodi.Rusiny

kaviareň a knihkupectvo

Farnosť Stropkov-Bokša

Rusnaci u Panoniji

Ruska Tube

Rusíni.cz - rusínská iniciativa v ČR

Společnost přátel Podkarpatské Rusi

Выберте собі языкову мутацію

Dneska je nediľa

16. jun 2019


Юліаньскый календарь:

3.юн 2019

Мапа реґістрованых хоснователїв Holosy.sk

Писаня документів по русиньскы з Openoffice

Писаня русиньсков кіріліцёв в сістемі Windows 7

Як модіфіковати Firefox, жебы контролёвав русиньскый правопис

Posl´idn´i komentar´i

Баннер про вашы сторінкы

Будеме рады як Голосы спропаґуєте на вашых сторінках через рекламный баннер.

Комунітный портал карпатьскых Русинів

Як бы сьте хотїли вычеряти банеры, контактуйте нас.